8ο ATHICFF: Jaroslava Hynstova: «Για εμένα το σινεμά σού προσφέρει τη δυνατότητα να ζεις διαφορετικές ζωές!»

Συνέντευξη από τους Young Reporters* (Λευτέρη Καλανδράνη, Σοφία Ρανταβέλλα)

Βio

Η Jaroslava Hynštová από το 2005 είναι υπεύθυνη προγράμματος του Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Ζλιν – Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους. Σπούδασε Κινηματογράφο και Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Palacky στο Ολομούτς. Είναι σεναριογράφος και σκηνοθέτης μιας ερασιτεχνικής θεατρικής ομάδας στην πόλη της, το Λουχατσόβιτσε. Η Jaroslava Hynštová έχει εργαστεί ως περιφερειακή ανταποκρίτρια για τη μεγαλύτερη εφημερίδα της Τσεχίας. Έχει συμμετάσχει ως μέλος κριτικών επιτροπών σε φεστιβάλ σε όλο τον κόσμο.

-Είστε υπεύθυνη για το παλαιότερο και μεγαλύτερο φεστιβάλ παιδικού κινηματογράφου στην Ευρώπη. Τι είναι αυτό που σας κινητοποιεί κάθε χρόνο;

Κάνω αυτή τη δουλειά 20 χρόνια! Και την αγαπώ, γιατί σπούδασα κινηματογράφο και αγγλική φιλολογία, οπότε η δουλειά μου είναι ουσιαστικά το χόμπι μου! Πιστεύω ότι είναι μεγάλο προνόμιο να δουλεύεις για ένα παιδικό φεστιβάλ, γιατί πολλές φορές θεωρώ ότι οι παιδικές ταινίες δε λαμβάνουν την προσοχή που τους αξίζει. Έτσι ελπίζω ότι συμβάλλω στο να φτάσουν οι ταινίες στα παιδιά και να αποκατασταθεί η φήμη τους.

–Γιατί οι παιδικές ταινίες δε θεωρούνται εξίσου σημαντικές;

Από αδιαφορία, επειδή ο κόσμος δε νοιάζεται, δεν ενδιαφέρεται. Για παράδειγμα, στη χώρα μου, την Τσεχία, όταν ρωτάμε κάποιον από την πρωτεύουσα “γιατί δεν έρχεστε στο φεστιβάλ;” μας απαντούν: “εεε, μα είναι παιδικό φεστιβάλ. Έχει μόνο παραμύθια και στολές…”. Δεν ενδιαφέρονται, γιατί δεν ξέρουν περί τίνος πρόκειται. Αλλά, πιστεύω, ότι η κατάσταση έχει βελτιωθεί πολύ. Υπάρχουν τόσο πολλές παιδικές ταινίες σε όλο τον κόσμο, όπως και Φεστιβάλ σαν το δικό σας. Είναι μεγάλη ευκαιρία να δει κανείς αυτές τις ταινίες στα Φεστιβάλ, γιατί αλλιώς δεν μπορεί να τις δει πουθενά αλλού, αφού συνήθως δεν επιλέγονται για τη mainstream διανομή. Οπότε είναι μεγάλη μου τιμή να εργάζομαι για ένα τέτοιο project για παιδιά!

Και κάτι ακόμη: πολλοί δε συνειδητοποιούν ότι τα παιδικά φεστιβάλ κινηματογράφου καλλιεργούν το μελλοντικό κοινό. Στην ουσία εκπαιδεύουμε το μελλοντικό κοινό των Καννών, της Βενετίας, του Βερολίνου, είμαστε το πρώτο βήμα! Είδα επίσης ότι στο δικό σας φεστιβάλ έχετε baby cinema. Θα ήθελα κι εμείς να το έχουμε! Το λατρεύω! Έτσι πρέπει να προχωράμε: βήμα- βήμα.

–Ποιος θα λέγατε ότι είναι ο βασικός στόχος του φεστιβάλ σας; Και τι το κάνει διαφορετικό;

Μπορώ να μιλάω ώρες γι’ αυτό! Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να ομολογήσω ότι είμαστε το μεγαλύτερο και παλαιότερο Φεστιβάλ στον κόσμο, όχι μόνο στην Ευρώπη! Στο φεστιβάλ προβάλλουμε 300 ταινίες, 200 μεγάλου μήκους, 100 μικρού μήκους, και 100.000 επισκέπτες μέσα σε μία εβδομάδα! Καμιά φορά το αποκαλώ το “τέρας”! Παρόλα αυτά, το Ζλιν είναι μια μικρή πόλη με 70.000 κατοίκους, άρα δεν μπορεί -σε αντίθεση με φεστιβάλ σε πρωτεύουσες- να ‘’χαθεί’’.  Όπου κι αν πας, πέφτεις πάνω σε κάποια εκδήλωση του Φεστιβάλ. Παρότι είναι πολύ μεγάλο, θέλουμε, ή τουλάχιστον προσπαθούμε, να το κρατάμε οικείο. Έχουμε πολλούς καλεσμένους, αλλά προσπαθούμε να τους συναντάμε κάθε βράδυ ή στις προβολές, να μιλάμε μαζί τους. Τα Φεστιβάλ, γενικά, ενώνουν τους ανθρώπους. Είναι ένας μεγάλος χώρος δικτύωσης, ένας χώρος συνάντησης που ενώνει τους ανθρώπους.

Να αναφέρω και κάτι ακόμη. Το Φεστιβάλ μας έχει μακρά παράδοση. Του χρόνου κλείνουμε 66 χρόνια! Έτσι, οι άνθρωποι της περιοχής έχουν επισκεφθεί το Φεστιβάλ τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους. Πήγαιναν ως παιδιά με το σχολείο τους. Όλοι έχουν αναμνήσεις από το Φεστιβάλ του Ζλιν! Οπότε η παράδοση είναι μεγάλη και υπάρχει κάτι ακόμη πολύ σημαντικό: στο Ζλιν υπήρχε ένα μεγάλο κινηματογραφικό στούντιο όπου γυρίζονταν ταινίες! Ξεκίνησε τη δεκαετία του ’30 οπότε και χτίστηκε το στούντιο, και κατά τις δεκαετίες ’60, ’70 και ’80 αποτέλεσε το κέντρο παραγωγής παιδικών ταινιών στην τότε Τσεχοσλοβακία. Έτσι ξεκίνησε το φεστιβάλ το 1961 επειδή οι δημιουργοί ήθελαν να παρουσιάσουν όσα είχαν κάνει. Όσο για το τι μας κάνει διαφορετικούς… θα έλεγα ότι όλοι είμαστε το ίδιο. Έχουμε τον ίδιο στόχο: να δείξουμε στα παιδιά τις καλύτερες ταινίες, κάτι που δεν μπορούν να δουν ούτε στο σινεμά ούτε στην τηλεόραση ούτε στο YouTube. Αυτός είναι ο βασικός σκοπός.

–Υπάρχει ακόμη το στούντιο;

Υπάρχει, αλλά τώρα επιστρέφει ξανά στην παραγωγή. Μετά την πτώση του κομμουνισμού, όλα ήταν ελεύθερα, ήμασταν ελεύθεροι, αλλά υπήρχαν και αρνητικές πλευρές, για παράδειγμα, οι ταινίες μέχρι τότε χρηματοδοτούνταν από το κράτος. Έτσι κάναμε πέντε παιδικές ταινίες τον χρόνο. Μετά την επανάσταση, η παραγωγή σταμάτησε. Όλα ιδιωτικοποιήθηκαν και δεν υπήρχαν χρήματα.

–Άρα το Ζλιν δεν είναι μόνο το φεστιβάλ, αλλά και ένας ιστορικός τόπος παιδικής κινηματογραφικής δημιουργίας!

Ναι, είναι αλήθεια αυτό!

–Πόσες τσέχικες ταινίες παράγονται τον χρόνο;

Η τσεχική δημόσια τηλεόραση παράγει πολλές ταινίες-παραμύθια, τα οποία είναι ένα διαφορετικό είδος, πιο ιδιαίτερο και κυρίως κατανοητό στους Τσέχους. Οι ξένοι συνήθως δεν συμπαθούν και τόσο αυτές τις ταινίες. Αλλά είμαστε πολύ δυνατοί στα κινούμενα σχέδια. Είδατε το “Living Large” φέτος; Είναι μια χαρακτηριστική ταινία με τσέχικες κούκλες. Είμαστε πολύ δυνατοί στα κινούμενα σχέδια με κούκλες και στα κλασικά κινούμενα σχέδια, όχι 3D, όχι anime, μόνο με puppets. 

–Είναι  λοιπόν οι Τσέχοι πρωτοπόροι σε αυτό το είδος κινουμένων σχεδίων;

Στην Τσεχοσλοβακία και συγκεκριμένα στα στούντιο του Ζλιν, τη δεκαετία του ’40 -πριν 80 χρόνια- έγινε το πρώτο κινούμενο σχέδιο με κούκλες. Έτσι η παράδοση είναι πολύ ισχυρή και και τώρα επιστρέφουμε σε αυτό το είδος. Αποτίνουμε φόρο τιμής στο κλασικό κινούμενο σχέδιο.

–Μια μικρή ερώτηση: η Τσεχία είχε πάντα μεγάλη παράδοση στις τέχνες. Πώς είναι τα πράγματα σήμερα, κυρίως στον κινηματογράφο;

Έχουμε μια ολοκαίνουργια ταινία κινουμένων σχεδίων φέτος. Λέγεται “Tales from the Magic Garden”. Και αυτό με κούκλες. Έκανε πρεμιέρα στο Berlinale, το γνωστό και υψηλού κύρους φεστιβάλ του Βερολίνου. Έχουμε αυτή την ταινία και πολλές ακόμη τσέχικες παραγωγές, έχουμε fantasy… πάει πολύ καλά, γίνεται όλο και καλύτερο, και ελπίζω ότι θα είμαστε το ίδιο και ακόμη καλύτεροι και την επόμενη χρονιά!

–Τι είδους ταινίες αρέσουν στα παιδιά σήμερα; Σε μια εποχή αυτή που μοιάζει πιο δύσκολο να κρατήσεις το ενδιαφέρον τους.

Νομίζω ότι ενδιαφέρονται για τις ίδιες ιστορίες όπως πάντα. Συνήθως γελάνε με ιστορίες που σχετίζονται με σπορ. Για παράδειγμα, η Τσεχία είναι γνωστή για το χόκεϊ και το ποδόσφαιρο. Ο χορός και τα social media είναι, επίσης, πολύ δημοφιλή θέματα. Το θέμα είναι πως δεν μπορούμε να μένουμε στο παρελθόν· πρέπει να ακολουθούμε ό,τι ενδιαφέρει τα παιδιά, να πηγαίνουμε με το ρεύμα. Αλλά νομίζω πως οι ταινίες εξακολουθούν να είναι αν όχι ίδιες, παρόμοιες με αυτές του παρελθόντος, όπως οι ταινίες με ιστορίες αγάπης. Εγώ προσωπικά απολαμβάνω τις ταινίες για “outsiders”.

–Τα παιδιά στις μέρες μας συχνά κολλάνε με τις οθόνες γενικά, με τα social media, το YouTube, τα βιντεοπαιχνίδια. Έχουν την τάση να είναι ανυπόμονα και να αποσπώνται εύκολα, σε βαθμό μάλιστα που αδυνατούν να παρακολουθήσουν μια ολόκληρη ταινία.

Νομίζω ότι τα παιδιά μπορεί να είναι ανήσυχα, αλλά είναι πάντα το πιο ειλικρινές κοινό. Αν δεν τους αρέσει κάτι, μας το δείχνουν. Είναι ένα σημάδι όταν είναι ανήσυχα. Βέβαια, να πούμε, ότι όταν τα παιδιά έρχονται με το σχολείο τους, συχνά συμπεριφέρονται έτσι επειδή βρίσκονται μπροστά στους συμμαθητές τους, κι όχι επειδή δεν τα ενδιαφέρει πραγματικά η ταινία.

Είναι θέμα των κινηματογραφιστών: πρέπει να φτιάχνουν ενδιαφέρουσες ταινίες. Επίσης πρέπει να κατηγοριοποιούμε σωστά τις ταινίες ανάλογα με την ηλικία των παιδιών. Για παράδειγμα, μια ταινία 6+ δεν είναι κατάλληλη για μεγαλύτερα παιδιά, θα τους φανεί παιδιάστικη. Συνήθως, το κάνουμε σωστά, αλλά μερικές φορές παρεμβαίνουν οι καθηγητές με ό,τι σημαίνει αυτό.

–Τι είναι ο κινηματογράφος για εσάς;

Ως δουλειά, είναι πάθος και αποστολή. Για μένα, προσωπικά, ο κινηματογράφος είναι το να ζεις διαφορετικές ζωές! Βλέπω μια ωραία ιστορία που διαδραματίζεται, ας πούμε, στην Ασία και νιώθω ότι μεταφέρομαι εκεί μαζί τους… γι’ αυτό χρειάζεσαι τη μεγάλη οθόνη, για να το ζήσεις μαζί με τους άλλους. Είμαι κινηματογραφόφιλη της παλιάς σχολής, αγαπώ τη μεγάλη οθόνη! Και πιστεύω ότι είναι πολύ σημαντικό που τα φεστιβάλ φέρνουν τον κόσμο στο σινεμά, που μας βοηθούν να ξεφύγουμε από τις μικρές οθόνες έστω για λίγο και να δούμε μια ταινία στη μεγάλη οθόνη!

*Οι Young Reporters είναι η δημοσιογραφική ομάδα του Φεστιβάλ μας που απαρτίζεται από νέους 14-17 ετών. Οι Young Reporters καταγράφουν όσα γίνονται στο Φεστιβάλ, κάνουν συνεντεύξεις με δημιουργούς, συντελεστές και επαγγελματίες του χώρου, όπως και με το κοινό! Κάνουν επίσης ρεπορτάζ, γράφουν κριτικές ταινιών, τα πάντα! Έλα κι εσύ στην ομάδα μας.